Yayınma Sürünmesi Nedir ?

Malzemeye uygulanan deformasyon işlemi; ergime sıcaklığının %90 değerinde ve çok düşük hızlarda gerçekleştirilirse “Yayınma Sürünmesi” adı verilen deformasyon mekanizması ortaya çıkar. Bu mekanizma, çok kristalli malzemelerde meydana gelecek dislokasyon hareketi için gerekli kritik gerilmeden daha düşük gerilmeler altında deformasyon işlemi gerçekleştirme imkanı tanır.

Yayınma sürünmesi esnasında malzeme içerisindeki atomlar gerilme ekseni doğrultusunda, boşluklar ise gerilme eksenine dik doğrultuda yayınırlar. Kristal yapılı malzemelerde oluşan yayınma sürünmesi “viskoz akışı” olarak da adlandırılır. Bu mekanizma meydana geliş biçimleri göz önüne alındığında iki başlık altında incelenebilir.

 

Nabarro – Herring Tipi Yayınma Sürünmesi

Nabarro-Herring tipi yayınma sürünmesi mekanizması temel olarak atomların tane içerisinde yayınarak gerilme kuvveti oluşturması ve malzemenin bu kuvvetlerle deforme olması esasına dayanır.  Sürünme oranı tane boyutuna bağlı olduğundan tane boyutunu değiştirerek sürünmeyi kontrol etmek mümkündür.

Sıcaklık arttıkça difüzyon kolaylaşır. Bu bilgiden yola çıkarak Nabarro-Herring tipi yayınma sürünmesi mekanizmasının yüksek sıcaklıklarda gerçekleşeceği söylenebilir. Uygulanan gerilme ve tane boyutunun bu tip sürünmeye etkisi azdır.

 

 

Coble Tipi Yayınma Sürünmesi

Coble tipi yayınma sürünmesi mekanizması temel olarak atomların tane sınırları boyunca yayınarak gerilme kuvveti oluşturması ve malzemenin bu kuvvetlerle deforme olması esasına dayanır. Tane sınırlarındaki yayınma, tane içinde oluşacak yayınmaya göre daha kolaydır. Bu sebeple Coble tipi yayınma sürünmesi mekanizmasının geçekleşmesi için yüksek sıcaklıklara gerek duyulmaz.

Coble tipi yayınma sürünmesinde ana etken tane boyutudur. Tane boyutu küçüldükçe, tane sınırlarının sayısı artacak dolayısıyla sürünmenin etkisi de artış gösterecektir.

 

 

 

 

Berke GÜLTEKİN

Metalurji ve Malzeme Mühendisliği

Marmara Üniversitesi

 

Kaynak : Doç. Dr. Uğur SOY, 1000 Soruda Malzeme Bilimi.

 

 

0

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir