Tozaltı Kaynağı Nedir ?

1933 yılında ilk defa Amerika Birleşik Devletleri’nde ortaya çıkmış, günümüz kullanım şeklini 1946 yılında Rusya’da almış ve 1960’lı yıllarda Türkiye’de kullanımına başlanan toz altı kaynağı günümüzde üretim yapan büyük firmaların hemen hemen hepsinde tercih edilmektedir.

Temel olarak bir elektrik ark kaynağı olan bu kaynak yönteminde ark, elektrot ile iş parçasında koruyucu tozun altında oluşmaktadır. Toz altı kaynağı, otomatik ve yarı otomatik olarak uygulanabilmektedir. Bu özelliğiyle birlikte günümüz endüstrisinde kendine geniş yer edinmiştir. Sürekli kaynak uygulamalarında büyük zaman tasarrufu sağlarken maliyeti oldukça düşürmektedir. Ayrıca çok güçlü bir kaynak yöntemidir. Bir paso ile 85 mm, iki paso ile 180 mm ve çok paso ile 300 mm kalınlığa kadar parçaların kaynağını gerçekleştirmek mümkündür. Otomatik olarak uygulanabilmesi sayesinde kaynak işleminde oluşabilecek insan hatalarının önüne geçilmektedir. Koruyucu toz tabakası sayesinde sıçrama olmaz ve kaynak yapılan ortama zararlı metal tozların yayılmasını engeller. Kullanılacak koruyucu toz, istenen özelliklere göre alaşımlandırılabilmektedir. Bu sayede ucuz elektrot kullanılarak yüksek kalitede kaynak dikişleri elde etmek mümkündür.

Elle kaynağa göre avantajlarını inceleyecek olursak, kaynak hızlı ve güçlü şekilde gerçekleşirken tel sarfiyatı oldukça azalmaktadır. Çok daha kuvvetli nüfuziyete sahiptir. Enerji ve iş gücü minimum düzeyde gerçekleştirilir. Özel koruyucu tedbirlere gerek duyulmamaktadır.

Toz altı kaynağı her metal ve alaşımı için uygulanabilecek bir yöntem değildir. 5 mm’den ince malzemelerde yanma yapabileceği için tercih edilmemektedir. Düz, yatay, alın ve köşe pozisyonunda uygulanması istenen kaynak işlemlerinde kullanılabilmektedir. En önemli dezavantajı ise koruyucu tozlar yapısı itibariyle havadan nem kapmaya oldukça meyillidir. Bu durum kaynak dikişinde gözenekliliğe sebep olabilmektedir.

Otomatik olarak gerçekleştirilebilen bir yöntem olmasına karşın kaynak akımı, çalışma voltajı, tel çapı, ilerleme hızı, kutuplama durumu gibi kaynak operatörü tarafından değiştirilen parametreler; iyi bir kaynak dikişi elde etmenin en temel koşuludur.

Toz altı kaynağında kullanılan elektrotlar kaynak teli olarak adlandırılır ve yüksek Mangan içeren özel çeliklerden imal edilirler. Bu kaynak tellerinin bileşimindeki fosfor ve kükürt oranı %0.03’ten fazla olmamalıdır.  Dairesel kesitli olarak 1,2 – 1,4 – 1,6 – 2 – 2,4 – 3,2 – 4 – 5 – 6 mm çaplarında üretilip hem kaynak elektrotunu korumak hem de kaynak işlemi esnasında sağladığı kolaylıklardan yararlanmak için bakırla kaplanmış şekilde piyasaya sürülürler.

 

KAYNAK YÖNTEMİNİN KULLANIM ALANLARI

  • Basınçlı kap, kazan, tank imalatı
  • LPG tüplerinin imalatı
  • Çelik konstrüksiyon imalatı
  • Gemi inşa uygulamaları
  • Otomotiv sektörü
  • Kaplama uygulamaları
  • Onarım işlemleri

 

 

Berke GÜLTEKİN

Metalurji ve Malzeme Mühendisliği

Marmara Üniversitesi

 

 

Kaynak : KAYNAK BİLİMİ, Oerlikon Yayını, Emin Külahlı, 1988, Sayı 2

0

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir