Termoset ve Termoplastik Nedir ?

TERMOPLASTİK

Termoplastikler, zincirleri arasında çapraz bağlar bulunmayan doğrusal ve/veya dallanmış zincirli polimerlerdir. Bu özellikleri nedeniyle uygun çözücülerde çözünürler, ısıtıldıklarında erirler ve eritilerek defalarca yeniden şekillendirilebilirler. PE (Polietilen), PP (Polipropilen), PVC (Polivinil klorür), PS (Polistiren) yaygın kullanılan termoplastik karakterli polimerlerden bazılarıdır.

 

TERMOSET

Termosetler, zinciri arasında yoğun çapraz bağlar (ağ-yapı) bulunan polimerlerdir. Çapraz bağlardan dolayı hiçbir çözücüde çözünmezler, ısıtıldıklarında erimezler, yeterince yüksek sıcaklıklarda ısıtıldıklarında sertleşir ve bu halini korur. Bu özelliklerden dolayı termoset polimerlerden yapılmış malzemeler toplanıp yeniden eritilerek başka ürünler yapılamaz. (PF) Fenol-formaldehit, (MF) melamin-formaldehit, (EP) epoksiler önemli termoset polimerlerdir.

Bu çapraz bağ farkı polimerik malzemelerin temel ayırt edici özelliklerinden olan camsı geçiş sıcaklığını “Tg”yi etkiler. Çapraz bağ bulunan termosetlerde bağ dönmesi zorlaşır ve Tg artar.

 

TERMOPLASTİK KULLANIM ALANLARI

Termoplastik günümüzde endüstriyel üretim alanlarında sıklıkla kullanılan bir plastik türüdür. Termoplastik malzemeler ısıtıldıkları zaman homojen bir sıvı haline gelmektedir. Bu malzeme soğutulduğunda ise sertleşerek kırılgan bir hal alır. Endüstriyel uygulamalarla gerektiğinde bu işlemler tersine uygulanarak geri kazanım mümkündür.

 

BAZI YAYGIN KULLANILAN TERMOPLASTİKLER

 

POLİETİLEN (PE) : Etilen gazının polimerizasyonuyla sentezlenen polietilen (PE), toplam Termoplastikler içerisinde %34’lük oranla en fazla tüketilen ticari polimerdir.

Polietilen

PE; düşük fiyatlı, kimyasallara dayanıklı, farklı yöntemlerle işlenebilen ve farklı yoğunluklarda üretilebilen bir polimerdir. PE’nin uygulamaları arasında ev eşyaları, oyuncak, boru, hortum tüp, şişe vb. malzemelerin yapımı, kablo kılıflar, kumaş ve metallerin kaplaması sayılabilir.

 

 

POLİPROPİLEN (PP) : Polipropiken, propilenin polimerizasyonu ile üretilen yarı sert, şeffaf, kolay şekillendirilen, pahalı olmayan bir polimerdir. Monomer olan propilen petrolden sağlanır.

PP’nin kimyasal direnci iyidir. Bazların, asitlerin ve tuzların sulu çözeltilerinden etkilenmez, alkollere ve deterjan çözeltilerine karşı dayanıklıdır. Deniz suyundan etkilenmediği için denizcilikte kullanıma uygun bir polimerdir. PP daha çok; valiz, bavul, çanta, tıraş kremi, diş macunu tüpleri, steril sağlık gereçleri, akü kutuları, hava filtresi, plastik kaplar, şişeler, depolama kapları, bahçe mobilyası, termos yapımında kullanılır.

 

TERMOSET KULLANIM ALANLARI

Termoset üretimde kullanılan, termoset plastikler, çeşitli işlemlerle kullanılan sentetik malzemelerdir. Isıtılarak şekillendirilen bu malzemeler uygulamadan sonra yeniden işlenemez. 1900’lü yılların başında ticari amaçla kullanılmaya başlayan termosetler bakalit adıyla bugün geniş bir endüstriyel kullanıma sahiptir.

 

 

BAZI YAYGIN KULLANILAN TERMOSET MALZEMELER

 

FENOLİK REÇİNELER : En önemli fenolik reçine, fenol ve formaldehitten hazırlanandır. Bakalit olarak bilinir. Bakalit üretimi, formaldehit miktarı fenolden fazla alınarak yapılır ve ayrıca alkali metal hidroksitleri, kalsiyum hidroksit, amonyak, anilin gibi kimyasal maddeler kullanılır. Karışım, basınçlı bir kap içerisinde kaynama noktasına kadar ısıtılır (100°C). Fenolik ürünler siyah renklidir. İyi elektrik yalıtımları, boyutsal kararlılıkları ve nemden etkilenmemeleri nedeniyle priz, fiş, düğme şalter türü değişik elektrik malzemeleri yapılır.

 

EPOKSİ REÇİNELER : Epoksi, termosetler grubundan yapıştırıcı bir kimyasal reçinedir. Suya, aside ve alkaliye direnci çok iyidir, zamanla direnç özelliğini yitirmez.

Epoksi Ön Polimeri

Girdilerin oranı ve özellikleri ayarlanarak, farklı alanlarda kullanılabilecek ürünler hazırlanır. Epoksiler, kimyasallara karşı dirençleri, dayanıklılıkları, esnek oluşları ve iyi yapışma özellikleri nedeniyle yüzey kaplamaları için iyi bir polimerdir. Kimyasal korozyona ve aşınmaya karşı yüzeylerin kaplanmasında; yüksek kuvvetler etkisinde kalan yerlerin kaplanmasında, tüp, boru ve endüstriyel tankların astarlanmasında kullanılır. Epoksiler, kompozitler için de iyi bir matristir. Epoksilerin %80’i kaplama, laminat hazırlama ve kompozit yapımında tüketilir.

 

 

Emir Ali YOLOĞLU

Metalurji ve Malzeme Mühendisliği

Gazi Üniversitesi

 

 

Kaynak: Prof. Dr. Mehmet SAÇAK, “Polimer Teknolojisi”, 4.Baskı

0

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir