Tel Çekme Nedir ?

Tel çekme, bir telin bir kalıp içinden geçirilmesiyle çapının azaltıldığı bir metal şekillendirme işlemidir. Bir telin çapı haddeleme yoluyla da azaltılabilir ancak kalınlık azaldıkça soğumanın hızlı olması, sıcaklıktan dolayı tel yüzeylerinde arzu edilmeyen kav tabakaları oluşması ve sıcak şekillendirmeden dolayı malzemenin mukavemetinin büyük ölçüde düşüp kolayca kopabilmesi ihtimalinden dolayı istenilen hassasiyetin elde edilmesi mümkün olmayacağından 5 mm’den küçük telleri üretebilmek için tel çekme işlemine ihtiyaç duyarız. Tel çekme işlemi makine yardımıyla veya el ile yapılabilir.

Tel çekme işlemi genelde soğuk işlem olarak yapıldığından işlem sırasında meydana gelen deformasyon sertleşmesi sonucu malzemenin mukavemeti artırılmış olur. İşlem sonucu elde edilebilecek maksimum kesit daralması telin kalıptan çıkış mukavemetiyle sınırlıdır. Çekilen telin akma mukavemeti (α akma) ve kesit alanından (A) hesaplanan kuvvet, telin çıkış yönünde uygulanan çekme kuvvetinden büyük olmalıdır.

Çekme işlemi yağlama bakımından kuru ve ıslak olmak üzere ikiye ayrılır. Kuru çekmede gres veya sabun tozu kullanılırken, ıslak çekmede sıvı yağ kullanılır.

İşlem sırasında çelik kullanıldığında hammadde “filmaşin” adını alır. Filmaşin, çapı 6-8 mm olan sıcak haddelenmiş bir çubuktur ve tel çekme işlemi öncesi aşağıdaki yüzey hazırlama işlemlerine tabi tutulur:

 

Yüzey Temizleme: Filmaşin yüzeyindeki oksit tabakası, mekanik veya kimyasal yollarla temizlenir.

Yüzey Kaplama: Okstilenmenin yeniden oluşumunu önlemek ve yüzeyde kalan asitleri nötralize etmek amacıyla temizlenen filmaşinin yüzeyi kaplanır. Kuru çekme işleminde sönmüş kireç, boraks veya fosfat kaplama; ıslak çekme işleminde metalik kaplama (bakır veya kalay) yapılır.

Kurutma: Kaplamayı kurutmak ve asitle temizlenme sırasında meydana gelebilecek hidrojen gevrekliğini önlemek için tünel tipi fırınlarda 200-250 derece civarındaki sıcaklıklarda 1-2 saat kadar kurutma işlemi yapılır.

Tavlama: Malzemeye istenen sünekliği ve deformasyon kabiliyetini vermek amacıyla tel çekme işlemi öncesi veya sonrası tavlama ısıl işlemi uygulanır. Düşük karbonlu çeliklerde ön tavlama, yeniden kristalleşme tavı veya normalizasyon tavlaması; %0,4’ten daha yüksek oranda C içeren çelikler için normalizasyon tavlaması (perlitleme) şeklinde yapılır.

 

Tel çekme işlemiyle dikdörtgen, daire, altıgen vb kesitli olarak üretilebilen teller kablo, yay, cıvata vb. malzemelerin üretiminde kullanılabilirler.

 

 

 

Selin Nur TUKELMAN

Metalurji ve Malzeme Mühendisliği

Marmara Üniversitesi

 

 

Kaynaklar

  • netinbag.com, Tel Çekme Nedir ?
  • KAYALI S., ÇİMENOĞLU H., Plastik Şekil Verme İlke ve Uygulamaları Problemleri ve Çözümleri, Bilim Teknik Yayınevi,1995.
  • AY İ., Tel Ve Çubuk Çekme Yolu İle İmalat, İMALAT YÖNTEMLERİ II.
  • Balin, B., 2004. Seçilen Karakteristiklerin Tel Çekme İşlemi Üzerindeki Etkileri. Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Y. Lisans Tezi, 71 s, İstanbul.
  • gulertel.com, Tel Çekme.
  • ankara.edu.tr, Tel Çekme (Haddeleme) İşlemleri.
0

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir