Kum Kalıba Döküm Nedir ?

Kum kalıba döküm bozulabilir kalıp yöntemlerinden bir tanesidir. Bu döküm yöntemi, endüstride döküm üretiminin büyük bir kısmını oluşturmaktadır. Kum kalıba döküm ile yüksek ergime derecelerine sahip çelik, titanyum gibi alaşımlar başarılı bir şekilde dökülebilmektedir.

 

 

Kum Kalıba Dökümde Önemli Hususlar;

 

Model Oluşturma: Dökümü yapılacak olan parçanın çeşitli malzemeler (ahşap, metal, plastik vb.) ile modelini oluşturma işlemidir. Model oluşturulurken dökümün soğuma esnasında büzülmelerini göz önüne alarak yapılması gerekmektedir.

 

Kumun Hazırlanması: Döküm kumu kritik bir öneme sahiptir. Bu döküm yönteminde genellikle yaş kum kullanılır. İstenilen parçanın sağlıklı bir şekilde ortaya çıkarılabilmesi için kumun karışım oranları çok iyi ayarlanmalıdır. Özellikle bağlayıcılar, nem oranı ve diğer katkı maddeleri çok iyi tayin edilmelidir. Genel olarak kum, su ve kil kullanılır. Bağlayıcı olarak organik ve inorganik reçineler kullanılmaktadır. Kumun tane boyutları açısından da modele yakın olan kısımda iyi yüzey kalitesi açısından ince taneli kumlar tercih edilirken daha üst katmanlara doğru gaz çıkışının sağlıklı olabilmesi için de kaba taneli kumlar tercih edilmektedir.

 

Kalıp Yapımı: Kum kalıplar genel anlamda döküm boşluğu, döküm ağzı, yatay ve düşey yolluklar ve besleyiciler gibi kısımlardan oluşur. Döküm boşluğu üretilmek istenen parçanın şekline sahiptir ve model etrafında kumun sıkıştırılmasıyla elde edilir. Kalıplar alt ve üst derecelerden oluşur ve iki derece birleştirildiğinde dökümü yapılacak olan parçanın şekline sahip döküm boşluğu elde edilir. Döküm ağzı yolluklara göre geniş yapılmaktadır bunun sebebi ise döküm esnasında türbülansa engel olmaktır. Yolluklar sıvı metalin döküm boşluğuna ulaşmasını sağlar. Besleyiciler ise önemli bir role sahiptir. Döküm işlemi tamamlandıktan sonra katılaşmaya bırakılan parça bu esnada çekilme ve büzülme yapar bu eksikler ise besleyiciler tarafından tamamlanarak parçanın istenilen şekilde üretilmesini sağlar. Besleyici açısından en önemli nokta, parçadan daha sonra katılaşacak şekilde hesaplamaların yapılmasıdır.

 

Maça kullanımı: Maçalar dökümü yapılacak olan parçanın iç yüzeylerini oluşturmak için kullanılır. Dikkat edilmesi gereken noktalar ise maçanın döküm esnasında hareketsiz kalmasını sağlamak ve kum maçaların dayanımlarının yüksek olmasıdır.

 

 

Kum Kalıba Döküm Aşamaları;

 

Model Yapımı: Dökümü yapılacak olan parçanın şekline sahip bir model oluşturulur.

Maça Yapımı: İç yüzeyi olan bir parça elde edilmek isteniyorsa bu amaçla maça kullanılır.

Kumun Hazırlanması: Gerekli oranlarda hazırlanan kum, bağlayıcı, su ve diğer katkı maddeleri karıştırılarak hazır hale getirilir.

Kalıp Yapımı: Modeller derecelere konur ve daha sonra hazırlanan kumlar modeller etrafında dayanımı yüksek olacak şekilde sıkıştırılır. Daha sonra modeller hassas bir şekilde çıkarılır.

Gerekli hesaplamalarla yolluk ve besleyiciler açılır eğer gerekliyse iç yüzeyi oluşturmak için maça kullanılır. Bu aşamalardan sonra alt ve üst dereceler birleştirilir sabitlenir ve döküme hazır hale gelir.

Döküm İşlemi: Ergimiş metal türbülansa sebep olmayacak şekilde belli bir hızda döküm ağzından kalıp içerisine dökülür. Döküm işleminden sonra kalıp soğumaya bırakılır ve metal katılaşıncaya kadar beklenir. Katılaşma tamamlandıktan sonra kalıp dağıtılır, parça yolluklardan ayrılır ve bir dizi temizleme işlemine tabi tutulur.

Kalite Kontrol: Nihai halini alan döküm istenilen özelliklere sahip olup olmadığını anlamak amacıyla ölçme testlerine tabi tutulur ve proses tamamlanır.

 

 

Halil BÖREK

Metalurji ve Malzeme Mühendisliği

Manisa Celal Bayar Üniversitesi

 

 

Kaynak:  Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Ders Notları, Döküm Prensipleri.

                Sakarya Üniversitesi, Prof. Dr. Ahmet Özel, Döküm Teknolojisi Ders Notları. 

0

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir