Kauçuk Nedir ?

Ham kauçuk hayatımıza yeni dünyanın keşfiyle beraber dahil olmuş ve o günden bugüne kadar hala kauçuğa alternatif bir malzeme üretilememiştir. Çok geniş kullanım alanına sahip olan kauçuk endüstride kullanılan en önemli 3 malzemeden biridir. Otomotiv endüstrisinde araç lastiklerinden kapı fitillerine, kaput altı hortumlarına kadar kullanılabilmektedir. Maden sektöründe konveyör bant yapımı, günlük hayatta ayakkabı tabanları ve musluk contaları gibi daha nice alanda kullanıldığı bilinmektedir. Ham kauçuk tropikal bölgelerde yetişen ve ağlayan ağaçta denilen kauçuk ağacından elde edilmiş sıvının kurutularak katı hale gelmesiyle elde edilir. Bunun yanında 1900‘lü yıllardan itibaren endüstride kauçuğun kullanımının artmasıyla doğal kauçuk yetersiz kalmış bu sebeple petrol yan ürünlerinden sentetik kauçuk üretilmeye başlanmıştır.

Kauçuk bahsedildiği gibi kauçuk ağacından elde edilir. Kauçuğu elde etmek için ağaçlara genellikle çizikler atarak bir yol oluşturup süt benzeri sıvının kaplara doldurulmasıyla bu işlem gerçekleştirilir. Elde edilen sıvı kurutulmaya bırakılır ve katılaşması beklenir, böylece esnek ve aynı zamanda mukavemetli bir malzeme elde edilmiş olurdu. Ancak ham kauçuğun tek başına bir anlam ifade etmediği soğuk ortamlarda kırılgan çok sıcak ortamlarda ise yumuşadığı fark edildi. Uzun yıllar bu malzemeden tam anlamıyla yararlanılamadı fakat 1839 yılında Charles Goodyear uzun yıllar yaptığı çalışmalar neticesinde tesadüfen katkı maddeleri eklediği ham kauçuğu sobanın üzerine düşürünce bunun kullanılabilir bir malzeme olduğunu fark etti ve bu işleme “vulkanizasyon” adını verdi böylece kauçuk endüstride kullanılmaya başladı.

 

 

Vulkanizasyon

 

Temel anlamda vulkanizasyon , tek başına bir anlam ifade etmeyen kauçuğun endüstrinin ihtiyaçlarına uygun hale gelebilmesi için kükürt ile birleştirilmesi işlemidir. Vulkanizasyon işleminde kauçuğa kükürt eklenerek (%1-3 civarı) çapraz bağları oluşturulması sağlanır ve böylece mekanik özellikleri gelişmiş olur. Aynı zamanda yapışkan olmayan, sertliği artmış ve geniş sıcaklık aralığında kullanılabilen bir malzeme elde edilmiş olur. Eklenen kükürt miktarına bağlı olarak geniş yelpazede sertlik derecelerine ulaşılabilir örneğin; yüksek kükürt miktarında çok sert bir madde olan “ebonit” elde edilir. Vulkanizasyon işleminde koruyucu, hızlandırıcı geciktirici ve aktivatör gibi kimyasallardan da yararlanılır. Ayrıca kükürt dışında başka çapraz bağlayıcıların kullanımına söz konusudur ama bu işlemlere de vulkanizasyon denilmektedir.

 

 

Halil BÖREK

Metalurji ve Malzeme Mühendisliği

Manisa Celal Bayar Üniversitesi

 

 

Kaynak: Yaşamın Kimyası , CNN TÜRK , Emin Çapa, 24 Ocak 2016 

1+

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir