ITAB Nedir ?

HAZ (Heat Affected Zone) veya Türkçeleştirirsek ITAB (Isı Tesiri Altındaki Bölge) nedir? Bu terim karşımıza kaynak metalurjisi konusunda çıkmaktadır. Kaynak yapılırken ortaya çıkan yüksek sıcaklık malzemede sadece kaynak dikişini değil aynı zamanda kaynak dikişine yakın bölgeleri de etkilemektedir. Kaynak edilen metal veya metallerin özelliklerine göre kaynak sırasında ortaya çıkan ısı, mikroyapıları veya mekanik özellikleri etkileyebilecek seviyede olabilir.

 

 

Prof. Dr. Hüseyin Çimenoğlu, Prof. Dr. Murat Baydoğan, Hasar Analizi Ders Notları

 

 

ITAB’da bulunan taneler kaynak sırasında tavlama, çözeltiye alma, çökelme, tane irileşmesi, ötektoid veya peritektoid dönüşüm gibi çok farklı mekanizmalardan etkilenebilirler. Burada sıcaklığın yükselmesi sonrasında hızlı soğuma gerçekleşmesi durumunda martenzitik dönüşümler de görülebilmektedir.

Tüm bu oluşumlar, kaynak bölgesinin malzemenin ana yapısından farklılaşmasına ve malzemede homojen yapının bozulmasına sebep olmaktadır. Malzemede homojen yapının bozulması malzemenin kullanım esnasında kaynak bölgesinden korozyona uğramasına veya kırılmasına sebep olabilmektedir.

ITAB’da gerçekleşecek olumsuzluklara karşı önlemler almak mümkün müdür? Tabii ki mümkündür. Kaynak işlemi öncesinde gerçekleştirilecek ön ısıtma, alınabilecek önlemlerden birisidir. Malzemede ön ısıtma yapmak özellikle C eşdeğeri yüksek olan çeliklerde ITAB’da martenzit oluşumunu azaltmaktadır. Kaynak sırasında elektrotun kısa sürede geçmesi de kaynak bölgesinin aşırı ısınmasına ve ITAB’ın genişlemesine karşı alınabilecek önlemlerden biridir.

ITAB’ın varlığının tamamen ortadan kaldırılması mümkün olmasa da bölgenin mümkün olduğunca kısa tutulması ve bu bölgedeki değişimlerin minimize edilmesi kaynak kalitesinin kabul edilebilir ölçüde olması için yeterlidir.

 

 

Araş. Gör. Selçuk YEŞİLTEPE

İstanbul Teknik Üniversitesi

0

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir