Aşınma Testi Nedir ?

Aşınma, malzemenin yüzeyinden kopma ve kırılma yoluyla küçük parçacıkların ayrılması sonucunda oluşan bir hasar mekanizmasıdır. Aşınma testinin amacı ise aşınma sonucu oluşan sürekli parça kopması miktarını belirlemektir.

ASLE (American Society of Lubrication Engineers) aşınmanın belirlenmesinde yüz kadar deney sistemi belirtmiştir. Bunlardan en çok kullanılanları ise aşınma miktarı, kalınlık farkı ve iz değişim metotlarıdır. Bu metotları kısaca açıklayalım:

 

Ağırlık Farkı Metodu: Ekonomik olması ve ölçülen büyüklüğün alet duyarlılık kapasitesi dahilinde bulunması sebebiyle en çok kullanılan yöntemdir. Aşınma kaybının ölçülmesi 10-3 veya 10-4 g hassasiyetinde oldukça duyarlı bir terazide yapılır. Deney numunelerinin her ölçümü için numunenin yerinden çıkartılıp ölçüm yapılması, yani numune yerindeyken üzerinden ölçü alınamaması bu yöntemi dezavantajıdır.

 

Kalınlık Farkı Metodu: Aşınma esnasında oluşacak boyut değişikliğinin ölçümü, başlangıçtaki boyut değeri ile son değerin karşılaştırılması ile elde edilir. Kalınlık farkı olarak tespit edilen bu değerden gidilerek hacimsel kayıp değeri ve birim hacimdeki aşınma miktarı hesaplanır. Kalınlık, hassas ölçme aletleri yardımıyla ± 1 µm duyarlılıkla ölçülmelidir.

 

İz Değişim Metodu: Sürtünme yüzeyinde, plastik deformasyon metodu ile geometrisi belirli bir iz oluşturulur. Deney boyunca bu izin çap değişimi ölçülür. Uygulamada iz bırakıcı olarak en çok kullanılan alet Vickers veya Brinell sertlik ölçme aletleridir. Elmas piramit uç veya bilyanın bıraktığı iz boyutlarındaki değişim, mikroskop aracılığıyla ölçülerek belirlenir.

 

 

Aşınma Testinin Uygulanışı

Aşınma deneyinin ilk basamağı yüzeyi parlatılmış malzemenin başlangıç ağırlığının hassas teraziyle ölçülmesidir. Bağıl hareket, yük, yükleme şekli, yükleme aralığı, hız aralığı, numune şekil ve boyutu, temas alanı ve şekli, numune özellikleri, ortam şartları gibi parametreler belirlendikten sonra malzeme test cihazına yerleştirilir. Aşınma testi cihazı çalıştırılarak planlanan test işlemleri gerçekleştirilir. Deney sonucunda meydana gelen ağırlık kaybını belirlemek amacıyla malzeme yeniden hassas teraziyle ölçülür ve özgül aşınma kayıpları belirlenmiş olur.

 

 

Selin Nur TUKELMAN

Metalurji ve Malzeme Mühendisliği

Marmara Üniversitesi

 

 

 

Kaynaklar

  • uslularhadde.com, Aşınma Nedir ?
  • KURGAN N., MAK 453-Triboloji Slaytı Hafta 7, On Dokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği.
  • VAROL T., Aşınma Deneyi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Metalurji Ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Laboratuar Föyü.
  • M. Karabaşoğlu (2008) “Aşınma Deney Cihazı Tasarımı ve İmalatı” Sakarya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2008.
0

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir